═slensk mßlst÷­

ORđABANKI ═SLENSKRAR M┴LSTÍđVAR

Ăttaskrß hßplantna. ═slenska, latÝna, danska, enska, finnska, hollenska, japanska, norska, spŠnska, sŠnska, ■řska. 2002 (8. maÝ). Dˇra Jakobsdˇttir tˇk saman. (A­eins til rafrŠn ˙tgßfa Ý or­abanka ═slenskrar mßlst÷­var.)

Vinsamlegast vitni­ til skrßrinnar ß eftirfarandi hßtt:

Dˇra Jakobsdˇttir. 2001. Ăttaskrß hßplantna [rafrŠn ˙tgßfa]. Or­abanki ═slenskrar mßlst÷­var [http://www.ismal.hi.is/ob]. ═slensk mßlst÷­, ReykjavÝk

T÷lvupˇstur til ritstjˇra Ăttaskrßr hßplantna

FORM┴LI ĂTTASKR┴R

═SLENSK NÍFN

Tilgangurinn me­ ■essari skrß er a­ reyna a­ samrŠma notkun ß Ýslenskum Šttan÷fnum hßplantna. ═ skrßna hefur veri­ reynt a­ safna ÷llum Ýslenskum n÷fnum sem birst hafa ß prenti um hßpl÷ntuŠttir. ═ henni eru ■vÝ fyrst og fremst n÷fn, sem ■egar hafa veri­ notu­, og tilgreint er hvar og hvenŠr ■au birtust fyrst.

Margar Šttir hafa fengi­ fleiri en eitt Ýslenskt nafn (sjß t.d. Cupressaceae og Rutaceae). ═ ■eim tilvikum er ßkve­i­ nafn vali­ sem besti kostur (a­alor­). ═ ÷­rum tilvikum hefur rithßttur Šttanafna veri­ breytilegur (sjß t.d. Boraginaceae og Onagraceae) ■ˇtt eining hafi nß­st um nafni­ sjßlft. Ůar hefur veri­ tekin afsta­a og ßkve­inn rithßttur valinn sem a­alor­.

Sum ■eirra Šttanafna, sem hafa veri­ notu­ Ý heimildum, eru ekki talin nŠgilega gˇ­ og hefur ■eim ■vÝ veri­ breytt e­a nř n÷fn b˙in til. Allnokkrar Šttir Ý skrßnni hafa ekki hloti­ Ýslenskt nafn fyrr og hafa n÷fn ß ■Šr Šttir veri­ b˙in til eftir řmsum lei­um. Stundum hefur veri­ teki­ mi­ af erlendum n÷fnum Šttarinnar e­a n÷fnum ŠttkvÝsla e­a tegunda innan hennar. Ůß hefur og veri­ vÝsa­ til einhverra einkenna Šttarinnar e­a einkenna ŠttkvÝsla e­a tegunda innan hennar.

═slensk Šttan÷fn eru hÚr ritu­ ßn greinis hvort sem ■a­ er gert Ý heimildum e­a ekki.

Til baka

LATNESK NÍFN OG SKILGREININGAR ĂTTA

Miklar breytingar hafa or­i­ Ý flokkunarfrŠ­i plantna frß ■vÝ a­ fyrstu Ýslensku Šttan÷fnin birtust. Mismunandi flokkunarkerfi hafa veri­ notu­ samtÝmis og m÷rg ■eirra eru n˙ ˙relt. ŮvÝ er or­i­ nau­synlegt a­ grei­ur a­gangur sÚ a­ heildstŠ­u kerfi, sem flokkar hßpl÷ntur Ý samrŠmi vi­ ■ß vitneskju sem n˙ liggur fyrir.

═ ■essari skrß hefur veri­ valinn sß kostur a­ skipta hßpl÷ntuŠttum Ý fimm flokka eins og gert er Ý a­alheimildinni, Vascular Plant families and Genera, sem tekin var saman Ý Kew Herbarium af R.K. Brummit 1992.
 

SamkvŠmt ofangreindri flokkun eru hÚr vi­urkenndar 477 Šttir hßplantna. N÷fnin Ý skrßnni eru ■ˇ mun fleiri. HÚr eru tekin me­ n÷fn Štta sem n˙ hafa veri­ lag­ar ni­ur og sameina­ar ÷­rum. Ůessar Šttir hafa oft fengi­ Ýslensk og/e­a erlend al■ř­leg n÷fn og eru řmist skrß­ar sem samheiti e­a sem sÚrstakar Šttir og ■ess ■ß geti­ a­ ■Šr sÚu ekki vi­urkenndar samkvŠmt ■vÝ kerfi sem er fylgt. Einnig hafa řmsar ŠttkvÝslir veri­ teknar ˙t ˙r g÷mlum Šttum og ger­ar a­ sÚrst÷kum Šttum.

┴stŠ­a er til a­ taka fram a­ samheiti latneskra Šttanafna eru ekki alltaf notu­ hÚr Ý grasafrŠ­ilegri merkingu ■ess or­s. Undir latnesku Šttaheiti er skrß­ur fj÷ldi ŠttkvÝsla og n÷fn ■eirra ef ■Šr eru tÝu e­a fŠrri Ý Šttinni. Nokkrar undantekningar eru ■ˇ ger­ar, einkum var­andi n÷fn ■eirra ŠttkvÝsla sem vaxa ß ═slandi, ■au eru ÷ll talin upp ■ˇtt ■au sÚu fleiri en tÝu. Greint er frß vaxtarformi plantnanna og ˙tbrei­slusvŠ­i ■eirra Ý heiminum. N÷fn einstakra pl÷ntutegunda er ekki a­ finna Ý ■essari skrß nema me­ ÷rfßum undantekningum og ■ß oftast ■ar sem a­eins ein tegund er Ý Šttinni.

Til baka

ERLEND NÍFN

═ skrßna hefur lÝka veri­ safna­ erlendum al■ř­legum n÷fnum hßpl÷ntuŠtta. Enn sem komi­ er eru n÷fnin a­eins d÷nsk, ensk, finnsk, fŠreysk, hollensk, norsk, jap÷nsk, spŠnsk, sŠnsk og ■řsk. S÷fnun ■essara nafna er ekki loki­, og ver­ur sjßlfsagt seint, og til ■essa hefur a­eins veri­ safna­ n÷fnum sem skrßsetjari hefur ßtt grei­an a­gang a­. N÷fnunum er ra­a­ eftir aldri heimilda ■annig a­ nafn elstu heimildar er ßvallt gert a­ a­alor­i og samheitum sÝ­an ra­a­ eftir aldri heimilda.

Til baka

FRAMVINDA

Skrßin birtist fyrst Ý or­abanka Ýslenskrar mßlst÷­var Ý tengslum vi­ dag Ýslenskrar tungu, 15. nˇvember 1997, sem einfaldur vinnulisti me­ upptalningu latneskra og Ýslenskra Šttaheita.

═ jan˙ar 1998 lauk vinnu vi­ n÷fn byrkninga, burkna og berfrŠvinga. Vinnu vi­ n÷fn tvÝkÝmbl÷­unga og einkÝmbl÷­unga lauk Ý mars sama ßr. ┴ ■essum tÝma hafa vi­bŠtur og lagfŠringar veri­ fluttar reglulega ˙r vinnsluhluta Ý birtingarhluta or­abankans og ver­ur ■vÝ haldi­ ßfram eftir ■vÝ sem tilefni gefast til. ┴stŠ­a er til a­ hvetja ■ß sem ßhuga hafa a­ senda inn athugasemdir og ßbendingar, ekki sÝst var­andi val ß a­alor­i ■ar sem um m÷rg n÷fn er a­ rŠ­a.
         Til baka

ŮAKKIR

Berg■ˇr Jˇhannsson hefur bent ß margt sem betur mßtti fara, lagt mÚr li­ vi­ val ß a­alor­um og ßtt hlut Ý nřyr­asmÝ­. Kann Úg honum bestu ■akkir fyrir samstarfi­.

Til baka

LEIT ═ SKR┴NNI

Nokkrar ßbendingar hafa komi­ fram um a­ erfitt sÚ a­ leita Ý skrßnni. Gott er a­ hafa eftirfarandi atri­i Ý huga vi­ leitina. Fyrsta atri­i­ er au­vita­ a­ lesa ■ennan formßla og einkum ■essar lei­beiningar. Ůegar leit er hafin er best a­ smella ß Šttaskrßna og tryggja ■annig a­ a­eins sÚ leita­ Ý henni. Ef Štlunin er a­ fß yfirlit yfir allar Šttir Ý skrßnni er rÚtt a­ velja latÝnu sem tungumßl. Au­veldast er ■ß a­ nota algildisstafinn (*) vi­ leitina og skrifa t.d. *ceae Ý leitargluggann. Ůß birtast ÷ll latnesk Šttan÷fn Ý stafrˇfsr÷­, svo og n÷fn ■eirra og samheiti ß ÷­rum tungumßlum sem eru Ý skrßnni. ┴ sama hßtt mß leita a­ ÷llum Ýslenskum Šttan÷fnum me­ ■vÝ a­ leita a­ *Štt. N÷fn ß ÷­rum tungumßlum mß fß fram ß svipa­an hßtt me­ ■vÝ a­ nota vi­eigandi Šttaendingar; d÷nsk og norsk n÷fn finnast me­ ■vÝ a­ leita a­ *familien*, fŠreysk me­ *Šttin*, ensk me­ *family*, spŠnsk me­ *ceas*, sŠnsk me­ *familjen* e­a *vńxter* og ■řsk me­ *chse* (stendur fyrir Gewńchse). ═ sumum ■essara tungumßla er ■ˇ sß hŠngur ß a­ Šttaendingar eru ekki allar hinar s÷mu, sbr. Ý sŠnsku og einnig Ý ■řsku ■ar sem sumar burknaŠttir hafa endinguna *farne*. Ůß eru sum erlend n÷fn sett fram me­ spurningamerki og koma ■Šr Šttir fram ef leita­ er me­ algildisstafnum (*) bŠ­i ß undan og eftir endingunni.
          Til baka

HEIMILDIR

LatÝna

═slenska

Danska

Enska

Finnska

Franska

FŠreyska

Hollenska

 Japanska

Ohwi, J. 1965. Flora of Japan. Smithsonian Institution, Washington, D.C.

Norska

SpŠnska

SŠnska

Ůřska

        Til baka

19. jan˙ar 2005  ┴g˙sta Ůorbergsdˇttir